रिटायरमेंट के बाद PF पर मिलता है ब्याज या नहीं? जानिए EPFO के नियम और कब निष्क्रिय माना जाता है खाता। Does Your PF Continue to Earn Interest After Retirement? Know EPFO Rules and When the Account Becomes Inactive। सेवानिवृत्तेः अनन्तरम् अपि भविष्यनिधौ ब्याजं प्राप्यते वा? EPFO-नियमान् ज्ञात्वा अकर्मण्य-खातस्य स्थितिं अवगच्छन्तु।

0

EPFO के नियमों के तहत रिटायरमेंट के बाद PF खाते में ब्याज हमेशा जारी नहीं रहता। निर्धारित अवधि पूरी होने के बाद खाता निष्क्रिय माना जाता है और उस पर ब्याज मिलना बंद हो जाता है।

रिटायरमेंट के बाद PF खाते में ब्याज जारी रहेगा या नहीं? जानिए EPFO का नियम

नौकरी करने वालों के लिए कर्मचारी भविष्य निधि (EPF) रिटायरमेंट के बाद आर्थिक सुरक्षा का अहम साधन है। कई कर्मचारी सेवानिवृत्ति के बाद भी अपने PF खाते से रकम नहीं निकालते और यह मानते हैं कि जमा धनराशि पर लगातार ब्याज मिलता रहेगा।

हालांकि, कर्मचारी भविष्य निधि संगठन (EPFO) के नियम इस धारणा से अलग हैं। निर्धारित समयावधि पूरी होने के बाद EPF खाता निष्क्रिय (Inactive) श्रेणी में जा सकता है, जिसके बाद उस पर ब्याज का लाभ नहीं मिलता। आइए जानते हैं कि इस संबंध में EPFO के नियम क्या हैं।

PF अकाउंट कब निष्क्रिय माना जाता है? जानिए EPFO का नियम

EPFO के दिशा-निर्देशों के अनुसार, जब PF खाते में कर्मचारी और नियोक्ता दोनों की ओर से योगदान आना बंद हो जाता है और निर्धारित अवधि तक खाते से कोई निकासी नहीं होती, तो उसे निष्क्रिय श्रेणी में रखा जा सकता है। इसके अलावा, कर्मचारी के स्थायी रूप से विदेश में बसने, निधन या सेवानिवृत्त होने की स्थिति में भी PF खाता निष्क्रिय श्रेणी में आ सकता है।

55 वर्ष की उम्र से पहले रिटायरमेंट लेने पर क्या हैं PF के नियम?

अगर कोई कर्मचारी 55 वर्ष की उम्र पूरी होने से पहले नौकरी छोड़ देता है या VRS लेता है, तो उसके PF खाते पर 58 वर्ष की आयु तक ब्याज मिलता रह सकता है। मसलन, 50 साल की उम्र में नौकरी छोड़ने वाले कर्मचारी के खाते में 58 वर्ष तक ब्याज जुड़ता रहेगा। इसके बाद खाता निष्क्रिय श्रेणी में जा सकता है।

55 वर्ष या उससे अधिक उम्र में रिटायरमेंट लेने पर PF के क्या नियम हैं?

यदि कोई कर्मचारी 55 वर्ष की आयु या उसके बाद सेवानिवृत्त होता है, तो रिटायरमेंट की तारीख से अधिकतम 3 वर्ष यानी 36 महीने तक EPF खाते में ब्याज जुड़ता है। उदाहरण के लिए, 58 वर्ष की उम्र में रिटायर होने वाले व्यक्ति के खाते में 61 वर्ष की आयु तक ब्याज मिलता रहेगा। इसके बाद खाते पर ब्याज मिलना बंद हो जाएगा।

PF सदस्यों के लिए जरूरी बातें और महत्वपूर्ण सुझाव

  • UAN पोर्टल पर समय-समय पर अपनी PF पासबुक और खाते में जमा राशि की जांच करते रहें।
  • बैंक अकाउंट, आधार और अन्य जरूरी KYC विवरणों को समय-समय पर अपडेट करके रखें, ताकि रिकॉर्ड में किसी तरह की परेशानी न हो।
  • नौकरी बदलने के बाद पुरानी कंपनी में जमा PF राशि को नई कंपनी से जुड़े खाते में जल्द से जल्द ट्रांसफर करा लें।
  • PF से संबंधित सभी महत्वपूर्ण दस्तावेजों और रिकॉर्ड को संभालकर सुरक्षित रखें, ताकि जरूरत पड़ने पर भविष्य में आसानी से इस्तेमाल किया जा सके।

English

As per EPFO rules, interest on a PF account does not continue indefinitely after retirement. Once the prescribed period ends, the account becomes inactive and interest stops accruing.

For salaried employees, the Employees’ Provident Fund (EPF) serves as an important source of financial security after retirement. Many people leave their PF savings untouched even after retiring, assuming that the amount deposited in the account will continue to earn interest indefinitely.

However, the rules of the Employees’ Provident Fund Organisation (EPFO) do not support this assumption. After the prescribed period, an EPF account may be classified as inactive, following which interest is no longer credited to the account. Let’s understand what the EPFO rules say about this.

When Does a PF Account Become Inactive? Know the EPFO Rule

According to EPFO guidelines, a PF account may be classified as inactive when contributions from both the employee and employer stop and no withdrawal is made for the prescribed period. The account may also fall under the inactive category if the employee permanently settles abroad, passes away, or retires from service.

What Are the PF Rules for Retirement Before the Age of 55?

If an employee leaves the job or opts for voluntary retirement (VRS) before turning 55, the PF account may continue to earn interest until the employee reaches 58. For instance, if someone leaves employment at the age of 50, interest may continue to accrue in the PF account until age 58. After that, the account may be classified as inactive.

Essential Tips and Key Points for PF Members

  • Regularly check your PF passbook and account balance through the UAN portal to keep track of your savings.
  • Keep essential details such as your bank account, Aadhaar and other KYC information updated regularly to avoid issues with your records.
  • Whenever you switch jobs, make sure to transfer your accumulated PF balance from your previous employer to the PF account linked to your new job promptly.
  • Keep all important PF-related documents and records safely preserved for future reference and use whenever required.

संस्कृत

EPFO-नियमानुसारं सेवावसानानन्तरं भविष्यनिधि-खाते निरन्तरं ब्याजं न प्राप्यते। निर्धारितकालस्य समाप्तेः अनन्तरं खातं निष्क्रियं भवति तथा ब्याजप्राप्तिः अपि निवर्तते।

वेतनजीविनां कृते कर्मचारी-भविष्यनिधिः (EPF) सेवावसानानन्तरं आर्थिक-सुरक्षायाः महत्त्वपूर्णं साधनम् अस्ति। अनेकाः कर्मचारीणः निवृत्तेः पश्चादपि स्वस्य भविष्यनिधि-खाते सञ्चितां राशिं न निष्कासयन्ति तथा मन्यन्ते यत् सञ्चितधने निरन्तरं ब्याजलाभः प्राप्स्यते।

किन्तु कर्मचारी-भविष्यनिधि-सङ्गठनस्य (EPFO) नियमानुसारः एषः विचारः सर्वथा सम्यक् नास्ति। निर्धारितकालस्य समाप्तेः अनन्तरं EPF-खातं निष्क्रियम् (Inactive) इति श्रेण्यां गन्तुं शक्नोति, ततः तस्मिन् खाते ब्याजलाभः न प्राप्यते। अतः EPFO-नियमान् विस्तरेण अवगच्छामः।

भविष्यनिधि-खातं कदा निष्क्रियं भवति? EPFO-नियमं ज्ञात्वा अवगच्छन्तु।

EPFO-निर्देशानुसारं यदा भविष्यनिधि-खाते कर्मचारी-नियोक्तृभ्यां नूतनं अंशदानं स्थगितं भवति तथा निर्धारितकालपर्यन्तं खातात् धनराशेः निष्कासनं न भवति, तदा तत् खातं निष्क्रिय-श्रेण्यां स्थापयितुं शक्यते। अपि च, कर्मचारी स्थायिरूपेण विदेशे निवसति, दिवंगतः भवति अथवा सेवायाः निवृत्तिं प्राप्नोति चेत्, तस्य भविष्यनिधि-खातमपि निष्क्रिय-श्रेण्यां स्थापयितुं शक्यते।

पञ्चपञ्चाशत्-वर्षात् पूर्वं सेवानिवृत्तौ भविष्यनिधेः के नियमाः सन्ति?

यदि कश्चित् कर्मचारी पञ्चपञ्चाशत्-वर्षे अथवा ततः परं सेवानिवृत्तिं प्राप्नोति, तर्हि सेवानिवृत्तेः दिनाङ्कात् अधिकतमं त्रिवर्षपर्यन्तं अर्थात् षट्त्रिंशन्मासपर्यन्तं EPF-खाते ब्याजं सञ्चीयते। उदाहरणतः, अष्टपञ्चाशत्-वर्षे सेवानिवृत्तस्य व्यक्तेः खातं एकषष्टितम-वर्षपर्यन्तं ब्याजलाभं प्राप्नुयात्। ततः परं खाते ब्याजप्राप्तिः पूर्णतया स्थगिता भवति।

भविष्यनिधि-सदस्यानां कृते महत्त्वपूर्णाः सूचनाः सुझावाश्च

  • UAN-पटलस्य माध्यमेन नियमितरूपेण स्वस्य भविष्यनिधि-पुस्तिकां तथा खातस्थां राशिं परीक्षेत।
  • बैंक-खातं, आधार-सूचना तथा अन्य महत्त्वपूर्ण KYC-विवरणानि समये समये अद्यतनानि स्थापयेत्, येन अभिलेखेषु किमपि व्यवधानं न भवेत्।
  • सेवापरिवर्तने सति पूर्वनियोक्तुः समीपे सञ्चितां भविष्यनिधि-राशिं शीघ्रमेव नूतनसेवया सम्बद्धे भविष्यनिधि-खाते स्थानान्तरयेत्।
  • भविष्यनिधि-सम्बद्धानि सर्वाणि महत्त्वपूर्णानि दस्तावेजानि अभिलेखांश्च भविष्योपयोगाय सुरक्षितरूपेण संरक्षयेत्।

Advertisement

Raja Saw Mill Advertisement

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may have missed